Saturday, July 4, 2020
Home > News > ਜਾਣੋ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਤੇ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਹੈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ

ਜਾਣੋ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਲਾਭਕਾਰੀ ਤੇ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਹੈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ

ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਡੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ 10,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਖਪਤ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 1970 ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ 40% ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਘਾਟ ਦੁੱਧ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਇਆ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਬਦਾਮ ਦੇ ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈ।ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ (ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ) ਬਣਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਲਗਭਗ 65 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਲੈੈਕਟੋਜ਼ (ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਚੀਨੀ) ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸੀਮਤ ਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਖਪਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਦੁੱਧ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ, ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੈ ? ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਸਰਵਿਸ (ਐੱਨ.ਐੱਚ.ਐੱਸ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਜਿਵੇਂ ਪਨੀਰ, ਦਹੀਂ, ਮੱਖਣ, ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਪੋਸ਼ਣ ਮਾਹਿਰ ਡੋਨਾਲਡ ਹੈਨਸਰਡ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁੱਧ ‘ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਏ’ ਅਤੇ ‘ਡੀ’ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੋਸ਼ਣ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਵਿਟਾਮਿਨ, ਜ਼ਿੰਕ ਅਤੇ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁੱਧ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ ? ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਐਲਰਜੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਐੱਨ.ਐੱਚ.ਐੱਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, UK ਵਿੱਚ 50 ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਐਲਰਜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਲਡ ਐਲਰਜੀ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਇਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਬਾਲਗ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਦੀਆਂ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਐਨਜਾਈਮ ਜਿਸ ਦੀ ਲੈਕਟੋਜ਼ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈੈਕਟੋਜ਼ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਦੁੱਧ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਾਚਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਕਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਪੋਸ਼ਣ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਡੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਕੁਝ ਮਾਹਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ 10,000 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਸਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੀ ਖਪਤ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੱਟ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 1970 ਤੋਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਦੀ ਖਪਤ ਵਿੱਚ 40% ਦੀ ਕਮੀ ਆਈ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਘਾਟ ਦੁੱਧ ਦੇ ਵਿਕਲਪਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੋਇਆ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਬਦਾਮ ਦੇ ਦੁੱਧ ਆਦਿ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈ।ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ (ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ) ਬਣਨ ਦੇ ਅਭਿਆਸ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਲਗਭਗ 65 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਆਬਾਦੀ ਵਿਚ ਲੈੈਕਟੋਜ਼ (ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਚੀਨੀ) ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਦੀ ਸੀਮਤ ਯੋਗਤਾ ਕਾਰਨ ਖਪਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।

ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਦੁੱਧ ਸਿਹਤ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੈ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ, ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੁੱਧ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਸਿਹਤਮੰਦ ਹੈ ? ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹੈਲਥ ਸਰਵਿਸ (ਐੱਨ.ਐੱਚ.ਐੱਸ) ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਉਤਪਾਦ, ਜਿਵੇਂ ਪਨੀਰ, ਦਹੀਂ, ਮੱਖਣ, ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ। ਪੋਸ਼ਣ ਮਾਹਿਰ ਡੋਨਾਲਡ ਹੈਨਸਰਡ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਦੁੱਧ ‘ਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਟਾਮਿਨ ‘ਏ’ ਅਤੇ ‘ਡੀ’ ਦਾ ਬਿਹਤਰ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪੋਸ਼ਣ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਲੋਹੇ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਵਿਟਾਮਿਨ, ਜ਼ਿੰਕ ਅਤੇ ਆਇਓਡੀਨ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਭੋਜਨ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੁੱਧ ਕਿੰਨ੍ਹਾ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੈ ? ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਐਲਰਜੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਐੱਨ.ਐੱਚ.ਐੱਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, UK ਵਿੱਚ 50 ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਇਸ ਤੋਂ ਐਲਰਜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਲਡ ਐਲਰਜੀ ਆਰਗੇਨਾਈਜੇਸ਼ਨ ਇਸ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਜਨਤਕ ਸਿਹਤ ਸਮੱਸਿਆ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਹ ਵੀ ਇੱਕ ਤੱਥ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ ਬਾਲਗ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਪੀਦੀਆਂ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਐਨਜਾਈਮ ਜਿਸ ਦੀ ਲੈਕਟੋਜ਼ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈੈਕਟੋਜ਼ ਨੂੰ ਹਜ਼ਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਖ਼ਾਸਕਰ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਲੋਕ ਦੁੱਧ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਾਚਣ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਰ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *